Vekovi zvone kroz nas - duh i narav mesta odakle smo

Селото Лесново спаѓа во настарите села во Р.Македонија. Се простира во Североисточниот дел од Македонија, на Југозападната страна од Осоговските планини, во изгаснат вулкански кратер – Лесновскиот кратер, каде се наоѓа и Лесновскиот манастир.

Селото Лесново е оддалечено 15км од градот Пробиштип, а има и добра патна поврзаност со главниот град на Р. Македонија – Скопје (123 км).

Лесново има мошне пријатна клима, на границата на умереноконтинентална и планинска, односно свежи лета и благи зими. Поради чистиот планински воздух можеме слободно да кажеме дека претставува природна воздушна бања и поволно влијае кај здравјето на лугето.

Низ Лесново тече Лесновската река и го дели селото на два дела. Во негова близина се наоѓа и Злетовската река која се одликува со чиста, бистра планинска вода.

Името на селото Лесново потекнува од зборот лес, што значи шума. Во него постоело едно од најстарите училишта во Македонија, кое е основано во 11 век.

Туристите, посебно странските гости се секогаш задоволни од понудата во селото, од прекрасните пити и погачи под вршник, како и од прекрасните рачни ракотворби.

Во последно време Лесново се почесто е посетено од планинарите, кои доаѓаат да уживаат во убавините на овој дел од Осоговските планини, на високите врвови покриени со густи шуми, клисурести делови и водопади. Во овој крај успеваат специфични растенија како: даб, габер, јасен и др.

Во непосредна близина на селото Лесново се наоѓаат Пештерите во Лесновскиот кратер, кои се производ на човечка рака и се навистина интересни и привлекуваат големо внимание на посетителите. Во минатото секоја пештера била сопственост на некоја фамилија.

Лесновскиот Манастир или Манастирот на Св. Гаврил Лесновски е еден од најубавите и најзначајните споменици од кутурата. Изграден е во 1341 год.

Според усните и писмените кажувања во 11 век во овој манастир живееле четворица големи испосници, светители, духовни браќа: Јован Рилски, Прохор Пчински, Јоаким Осоговски и Гаврил Лесновски. Тие живееле скоро 30 години во пост, молитва и живот во пештера во Лесновската гора. Кога достигнале духовна зрелост, тие заминуваат од тука. Само Гаврил останува во Лесново и го подига Лесновскиот манастир.

Постои едно верување помеѓу луѓето дека Св. Гаврил Лесновски го штити селото и народот во него и дека неговиот дух се појавува секоја година. Затоа и сметаат дека овој простор е библиски.

Најголема посетеност има на 21 (дваесетипрви) септември и на 28 (дваесетиосми) јануар.

Иконостасот, како и фреските во овој манастир имаат посебна вредност и убавина.

Овој манастир е населен од монаси, кои одгледуваат добиток, работат лозја и ниви. Позната е Лесновската урда која се произведува токму овде од квалитетно млеко.

Селото Лесново и Лесновскиот манастир имаат долгогодишна традиција. Тие се ретки вредности кои заслужуваат да се откријат и посетат од сите љубители на една ваква вековна убавина и култура.

Крива Паланка се наоѓа во Североисточна Македонија, на надморска височина од 680м и е расположена во тесна долина на осоговската планинска област.

Градот Крива Паланка низ неговата историја имал геостратешка положба бидејќи зафаќа појас од две гранични линии. На север граничи со Република Србија, на исток со Република Бугарија. Во овој регион со векови минува значајниот патен правец кој го поврзува јужниот дел на Балканскиот Полуостров со Цариград и Мала Азија, денес означен како коридор Исток-Запад, кој за жал до ден денес сеуште во целост не е обликуван со модерна современа сообраќајна инфраструктура.

Веднаш од градот со благи падини започнува Осоговска Планина, која изобилува со богатство и природни убавини, големи резерви на руда, пространи површини со букова и дабова шума, богати високопланински пасишта и ледини кои изобилуваат со природни лековити билки.

На околу 12км од Крива паланка на Осогово е местото Калин Камен, каде има идеални природни услови за изградба на туристичко-рекреативни објекти и терени кои досега им се малку познати на планинарите и на љубителите на зимските спортови.

Во центарот на градот брзата Дурачка река се влева во Крива Река, најголема река во ова подрачје.

Крива Паланка има умерено-континентална клима со умерено ладна зима, умерено топло лето, свежа пролет и релативно топла есен. Во споредба со областите што ја опкружуваат, Кривопаланечката област добива значителни врнежи кое се должи на апсолутно големата височина, која претставува природен кондензатор за водената пареа што ја носат западните и јужните ветрови.Во одредени делови како на Руен снежната покривка се задржува дури и до јули месец. Кривопаланечкиот крај е ветровито подрачје. Ветровите во Крива паланка дуваат речиси од сите правци и во секое време од годината, но поради тоа маглата е ретка појава за овој крај.

Пред доаќањето на Турците, центар на ова подрачје било денешното село Градец. Во него, на еден рид и денес постојат урнатини од средновековната тврдина. Но со тек на времето се формира населба односно денешниот град Крива паланка.

Уште во раниот среден век, низ подрачјето на Крива Паланка важен пат кој ги поврзувал источните области на Балканскиот полуостров со Јадранскиот брег, кој и ден денес има големо значење бидејки го поврзува Јадранското море со Црно море и Блискиот исток.

Крива Паланка го добила своето име по Крива Река. Турците реката ја викале Егридере, што значи Крива Река, а градот Егри-дере Паланка, што значи Криворечка паланка.

Во непосредна близина на градот е културно-историскиот споменик манастирот Св. Јоаким Осоговски, кој е оформен како убаво излетничко место. Овој објект е ставен под заштита на законот. Со својата стара архитектура, особено се истакнува трокатниот дрвен конак, кој на секој кат има поголем чардак и по неколку соби на аглите. Конакот е изграден на стрмен карпест дел.

Овој манастир надалеку е познат по својата убавина, по верувањето меѓу народот дека многу луѓе кои претстојувале во овој манастир се излекувале од многу болести, како и многу жени кои неможеле да имаат деца, добивале пород откако престојувале во овој прекрасен комплекс.

Во летниот период се организираат и многу ликовни колонии. Прекрасните пејсажи се примамливи за љубителите на сликарството.

Во околината на Крива Паланка има прекрасни рибници, со ресторани кои се познати по својата услуга и квалитет. Во нив можете да бидете послужени со вкусно подготвена риба како и со пити и баници спремени под вршник.

Можеби мало но Крива Паланка е прекрасно гратче, расположена на двете страни од Крива Река, со многу убавини кој навистина заслужуваат да бидат видени и посетени.

Користена литература: „Крива Паланка и Кривопаланечко низ историјата“

Во мијачкото село Гари во цркавата Света Богородица е стара 365 години. Во неа ако погледеш нагоре, меѓу нацртаните икони, се гледа око нацртано во триаголник. Како и да се движите тоа постојано ве следи. Во 14-тиот век на падините на планината Стогово, во месноста наречена Дрениче постоела црква, од која неколкупати ја снемувало иконата "Св. Спас".

Иконата, како што тогаш забележувале селаните, три дена "одлетувала" од Дрениче и паѓала на местото каде што денес се наоѓа селото Гари. Жителите навечер ја враќале во црквата во Дрениче, но утредента забележувале дека иконата не е во црквата. По оваа случка сфатиле дека тоа е аманет од Бога, кој им кажува дека тие треба да се преселат од Дрениче на местото каде што секое утро ја наоѓале иконата "Св. Спас", и на тоа место да подигант црква.

Ова е легендата за најстарото мијачко село Гари. Сместено е длабоко во пазувите на Стогово и се наоѓа на 1.100 метри надморска височина. Ако претходно не ти каже некој каде приближно се наоѓа Гари, тешко дека ќе го најдеш. Скриено е толку длабоко меѓу планинските масиви, во една тесна долина која произлегува од глечерското езерце на Стогово. А, легендата за Мијаците вели: "Тие биле толку храбри што го населиле најтешко проодниот дел на Македонија. Затоа и мијачките села се скриени по планинските масиви на Стогово, Бистра и на Јама".

Денес селото Гари брои околу 180 куќи и десетина постари жители. Одамна е напуштено. Но тесениот, кривулест асфалтиран пат ги враќа сите гарчани кои некогаш својата среќа ја побарале на гурбет. Не за постојано. Туку за викенди и за празници. Дел од куќите се сосема нови или обновени, во препознатливиот и оригинален охридско-крушевски стил на градење. Куќите се поставени така што, гледајќи ги од која било страна, потсетуваат на старите амфитеатри.

Петре Филиповски- Гарката (? – 1854)

Роден е во с. Гари во втората половина на 18 век. Не е познато каде учел резбарство и зографство. Носел прекар Теладур, како и неговиот брат Марко, кој исто така бил резбар. Негова прва датирана работа е иконостасот во манастирот Св. Гаврило Лесновски (започнат 1811 г, а завршен 1814 г.). Автор е и на иконостасот во скопската церква Св. Спас, каде што покрај него работел и Макарие Фрчковски од Галичник и брат му Марко до 1824 г. Не се знае каде тој работел во периодот од пет години потоа, но се претпоставува дека тоа било во комплексот конаци на Хавзи-паша во с. Бардовци како резбар и зограф. Во призренската црква Св Ѓорѓи тајфате на Петре го изработила Големиот крст како и други резби, а во Призрен и околината работел разбани таваници во беговските конаци.

Извонредни уметнички остварувања на Петре Филиповски - Гарката се иконостасот, владичкиот и игуменскиот трон во манастирот Бигорски. Таму рааботеле поголем број мајстори-резбари и помошници: Макарие Фрчковски, брат му Марко, Димитар Станишев, Аврам од Филиповци од с. Осој и Симон Максевски од с. Требиште. Иконостасот, владичкиот трон и амвонот во црквата Св. Богородица во Скопје е заедничко дело на Гарката, Макарие Фрчковски, Димитар Станишев и Никола Дамјанов. Тајфата на Гарката го рааботела иконоистасот во црквата на с. Магарево – Битолско, но без нивниот мајстор. Денес тој (нецелосно) е поставен во битолската црква Св. Богородица.

Скоро пет години (1838-1843) Петре Филиповски, заедно со Димитар Станишев работел на иконостасот и друга резба во големата црква на Рилскиот манастир, заедно со прочуениот Атанас Теладур. Меѓу последните работи на Гарката е иконостасот на црквата Св. Никола во Крушево (изгорен 1903 год.) и владичкиот трон на црквата Св. Благовештение во Прилеп, каде што неговиот зет Димитаре Станишев сосема самостој но ги изработил иконостасот, амвонот и тронот на Хаџи-Ристе Логотегот. Умрел полуслеп, во Крушево, 1854 година.

* импресии од денешниов ден прекрасен, 21 август, 2010 лето

Grad Kučevo, administrativni centar istoimene opštine, nalazi se u severoistočnoj Srbiji, u oblasti Zvižd, kroz koju protiče zlatonosna reka Pek, deleći je na dva gotovo jednaka dela, od kojih se prvi naslanja na planinski masiv Severni Kučaj, dok drugi zahvata severozapadne obronke Homoljskih planina.

Prirodne lepote

Nadkriljen najvišim vrhom šumovitih Homoljskih planina - Velikim Štubejom (940m.) Zvižd i Kučevo kao njegovo najveće naselje, često se poistovećuje sa Homoljem. Homoljski šarm očuvane prirode i živopisnih vlaških običaja u Zviždu je vrlo prisutan. Ipak, Zvižd je mnogo više od toga.

Ovde kroz stoletne bukove šume ne teku obične reke i potoci, već zlatonosne, a u nedrima zviškog dela Homoljskih planina bistri planinski potoci ne protiču samo kroz živopisne klisure, već i kroz najlepše pećine Srbije. Kada je vedro, iz Zvižda se sa njegovih najviših vrhova može videti i Dunav na svom ulasku u Đerdap.

Delić prirode Homolja

Ispiranje zlata

Zvižd je stari rudarski kraj u kojem su za zlatom tragali i rimski carevi i srpski kraljevi. Danas je zlato zamenila poznata mineralna voda "Duboka", ali Pek, podjednako zlatonosan kao i u davna vremena, strpljivo čeka nove tragače, čuvajući za njih deo svog zlatnog tovara. A kučevske pećine - Ceremošnja, Ravništarka i ostale uvek su spremne da posetiocima pokažu svoju očaravajuću lepotu.

Kelti, Rimljani, Sloveni - svi ovi narodi bavili su se ispiranjem zlata na Peku. Zlatonosni pesak kopali su i bageri kralja Aleksandra Karađorđevića koji je osim zlata bio i opčinjen lepotom Zvižda. Dokaz tome je i vila blizu Peka koju je kralj sagradio sebi za odmor.

I ove godine 2010 demonstrirano je ispiranje zlata na reci Pek u okviru manifestacije Homoljski motivi. Na priloženim fotografijama možemo videti tradicionalno ispiranje. Na ovoj fotografiji je prikazan pesak koji je prethodno izvučen pumpom u kadicu od plastike.

Na ovoj fotografiji se vidi već ispiranje zlata u drvenom koritu.

I konačno sa ove fotografije može se videti čisto zlato koje je isprano iz peska u reci Pek.

Smotra Homoljski motivi

Smotra je osnovana 1968 godine. Ovo je jedna od najstarijih kulturnoturističkih manifestacija u Srbiji. Na smotri se prikazuje izvorna narodna igra i pesma i narodni običaji Zvižda i Homolja kao i drugih krajeva Srbije. Smotra se održava svake godine krajem meseca avgusta.

Na fotografijama svečana povorka koja se održava u okviru manifestacije

Dobro nam došli !